Dzisiejszy post dedykuję mojej ulubionej pisarce, której każda powieść jest dla mnie magiczna i pozostanie w mym sercu do końca życia. Chodzi oczywiście o Jane Austen, której życie już dawno przeszło do historii, ale proza wciąż działa na miliony czytelników na całym świecie. Data publikacji tego posta nie jest przypadkowa. Dzisiaj mamy 203 rocznicę pierwszego wydania mojej ulubionej książki, czyli ,,Dumy i uprzedzenia" autorstwa Jana Austen.
Jane Austen
Książka ukazała się 28 stycznia 1813 roku. Angielska pisarka wydała powieść pod pseudonimem ,,A Lady" (Pewna dama). Musiała zachować anonimowość, ponieważ w tamtych czasach jako kobieta autorka była narażona na wiele nieprzyjemności. Choć Jane Austen nie mogła podpisać się pod swoją powieścią, dzisiaj jest jedną z najbardziej popularnych pisarek w Wielkiej Brytanii, a ,,Duma i uprzedzenie" jest drugą najchętniej czytaną książką na wyspach. Powieść zajmuje również pierwsze miejsce na liście BBC.
Okładka książki
Państwo Bennet wraz z pięcioma córkami mieszkają w niewielkim angielskim miasteczku. Pewnego razu do posiadłości w sąsiedztwie przybywa bogaty Charles Bingley. Jesteśmy w czasach, w których małżeństwo jest miarą życiowego sukcesu kobiety. Nowy sąsiad od razu wzbudza zainteresowanie pani Bennet, której celem jest dobrze wydać córki za mąż, a skoro jest ich pięć nie jest to prostym zadaniem. Po długich namowach żony ojciec młodych panien udaje się z wizytą do sąsiada. W końcu rodzina zostaje zaproszona przez Bingley'a na bal. Na przyjęciu oprócz części osób z miasteczka są obecni także znajomi gospodarza, między innymi bardzo bogaty Fitzwilliam Darcy. Z powodu swojego majątku wzbudza duże zainteresowanie osób biorących udział w balu. To jednak szybko gaśnie, kiedy okazuje się że młodzieniec jest wyjątkowo dumny oraz zarozumiały i gardzi osobami o niższej pozycji społecznej. Szybko zraża do siebie Elżbietę Bennet (drugą córkę Bennet'ów). Elżbieta jest ulubienicą ojca, dość ładna, bardzo inteligentna i oczytana. Pomimo swych wcześniejszych opinii jej zalety szybko dostrzega Darcy, mimo iż panna Bennet pochodzi z niezbyt zamożnej rodziny. I tu właśnie pojawiają się tytułowe duma i uprzedzenie. On dumny, ona uprzedzona. I wokół tego toczy się dalsza akcja książki.
W swojej najsłynniejszej książce Jane Austen opisuje życie wyższych angielskich sfer z czasów regencji. Ważna jest tam rola kobiet, co również ukazuje autorka. Mężczyzna zdobywał wysoką pozycje w społeczeństwie, np. dzięki wojsku, czy też karierze duchownego, podczas gdy kobieta mogła osiągnąć to tylko przez odpowiednie małżeństwo. Jednak główna bohaterka powieści chce kierować się w życiu swoim własnym szczęściem i nie chcę wyjść za mąż tylko dla pieniędzy.
Wiele myśli, które Jane Austen zawarła w swojej książce jest aktualnych do dziś. Na przykład to, że nie można oceniać ludzi pochopnie, bez wcześniejszego poznania. Jest to główny przekaz ,,Dumy i uprzedzenia", bowiem pierwotnie książka miała się nazywać ,,Pierwsze wrażenia". Ludzie oceniają innych powierzchownie, myślą stereotypami, kierują się uprzedzeniami, tak było w czasach Jane Austen i pewnie szybko się nie zmieni.
Bohaterowie książki to postaci wiarygodne psychologicznie, mimo 203 lat od publikacji nie straciły nic ze swojego uroku.
Ja wysłuchałam audiobook'a z serii ,,Mistrzowie słowa" czytanego przez Joannę Szczepkowską. Polska aktorka jest rzeczywiście Mistrzynią słowa, ponieważ interpretuje tekst naprawdę świetnie. Wydaje mi się, że na mój sposób odbioru książki w dużej mierze wpłynął ten mistrzowski sposób czytania.
Audiobook
Powstało wiele ekranizacji oraz adaptacji ,,Dumy i uprzedzenia". Między innymi film z 2005 roku. Było to dość wierne odwzorowanie książki. Bardzo dobra obsada, kostiumy i scenografia. W główne role wcielili się Keira Knightley (Elżbieta) i Matthew Macfadyen (Darcy).
Plakat filmowy
Drugą ekranizacją, która podobała mi się najbardziej jest miniserial BBC z 1995 roku. Bohaterowie są bardzo podobni do tych, których sobie wyobrażałam. Klimat i scenografia także najbardziej odpowiadały moim wyobrażeniom. Poza tym miniserial jest dłuższy, więc lepiej odwzorowuje książkę, ponieważ znajdziemy w nim więcej szczegółów. Ja osobiście lubię, kiedy ekranizacja jest wierna pierwowzorowi. Tu w głównych bohaterów wcieli się Colin Firth (Darcy) oraz Jennifer Ehle (Elżbieta).
Jest też wersja bollywoodzka, dziejąca się współcześnie w Indiach tytuł angielski brzmi ,,Bride & Prejudice" oczywiście jak to w bollywoodzkim filmie nie mogło zabraknąć śpiewu i tańców synchronicznych. Poniżej zwiastun.
Podsumowując ,,Duma i uprzedzenie" to świetna książka, która mimo iż romantyczna, nie jest przeznaczona tylko dla kobiet. Pierwszymi fanami Jane Austen, którzy spotykali się aby rozmawiać o jej dziełach byli mężczyźni. Podczas I wojny światowej ,,Dumę i uprzedzenie" czytali brytyjscy żołnierze, aby zapomnieć o codziennym koszmarze wojny. Fanem Jane Austen był także Winston Churchill. ,, Duma i uprzedzenie" to opowieść dobra dla każdego, niezależnie od wieku. Wszystkim, którzy nie czytali gorąco polecam.
Ostatnio wybrałam się do kina na film ,,Sufrażystka" w reżyserii Sarah Gavron. Co ciekawe w dużym multipleksie film wyświetlany przy praktycznie pustej sali, naliczyłam ok. 8 osób. Moim zdaniem film był bardzo dobry, więc skąd ten brak zainteresowania? Rozumiem, że na ekranie nie było takich atrakcji jak w filmach akcji, ale czy naprawdę kobiety nie są zainteresowane historią uzyskania przez nie pełni praw obywatelskich. Czyżby tak mało osób obchodziła ich własna historia?
Plakat filmu ,,Sufrażystka" źródło: filmweb.pl
Film ,,Sufrażystka" opowiada historię kobiet walczących o prawa wyborcze w Wielkiej Brytanii. Jest to historia oparta częściowo na faktach historycznych. Akcja rozgrywa się w Londynie w 1912 roku. Główna bohaterka Maud Watts (Carey Mulligan), pracuje w pralni. Wyniszczająca praca ponad siły, niebezpieczeństwo utraty zdrowia w wypadku, molestowanie seksualne. To codzienność jej i wielu innych kobiet z końca XIX w. i początku XX w.
Główna bohaterka pracująca w pralni źródło: youtube.com
Główna bohaterka ma męża oraz syna, żyje z dnia na dzień w przekonaniu o niezmienności losu jaki przypadł jej w udziale. Pewnego dnia wracając z pracy widzi kobiety rzucające w szybę kamieniami i krzyczące ,,Prawo wyborcze dla kobiet". Poprzez koleżankę z pracy Violet Miller (Anne-Marie Duff) stopniowo poznaje działalność sufrażystek ich walkę o prawa wyborcze. Słowo ,,sufrażystka" pochodzi od łacińskiego suffragium oznaczającego ,,prawo głosu".
Zdjęcie z filmu źródło: filmweb.pl
Walka o swoje prawa nie jest łatwa. Prasa kontrolowana przez rząd pisze oczerniające działaczki artykuły. Są wyszydzane przez znajomych i mężów. Ich motto to: ,,Nie słowa, a czyny". Choć tracą rodziny, wolność, są bite i poniżane, jednak nie tracą nadziei. Ich przywódczynią jest Emmeline Pankhurst (Meryl Streep), która zachęca kobiety do walki, aby nigdy się nie poddawały, żeby ich córki mogły być równe swoim braciom. Rola Meryl Streep jest jedynie małym epizodem, ale sama postać Pankhurst jest obecna przez cały film jako symbol walki o prawo wyborcze.
W filmie bardzo podobała mi się przemiana Maud, która stopniowo uświadamia sobie, że tak naprawdę nie posiada tej najważniejszej rzeczy: prawdziwej wolności.
Zrobiła też na mnie wrażenie postać Edith Ellyn w wykonaniu Heleny Bonham Carter, jednej z moich ulubionych aktorek, która widząc beznadziejność sytuacji, zaczyna wierzyć w coraz bardziej skrajne rozwiązania.
Filmowa pani Pankhurst przemawiająca do sufrażystek źródło: dailymail.co.uk
Film polecam ze względu na historię, którą opowiada oraz ze względu na bardzo dobrą grę aktorską, która sprawia, że filmowe postaci są naprawdę wiarygodne.
Oto parę faktów z ,,kobiecej'' historii. W Anglii
Kiedy weszli do pokoju, żeby powiedzieć mi dobranoc, udawałam, że śpię. Tata pochylił się nade mną i szepną smutno: ,,Jaka szkoda, że nie jesteś chłopcem!".*
Tą sceną ze swojego dzieciństwa Emmeline Pankhurst pamiętała do końca życia. To ona była jedną z kobiet, które założyły ruch brytyjskich sufrażystek. Swoją działalność kontynuowała wraz z córkami Sylvią i Christabel, walcząc o prawa wyborcze kobiet. Na początku organizowały spotkania, pisały do gazet. Niestety nie przyniosło to efektów. Zaczęły więc wychodzić na ulicę, krzyczeć i domagać się swoich prawa. Ich manifestacje zwróciły uwagę, w Anglii zaczęto się zastanawiać na prawem wyborczym dla kobiet. Trzeba przyznać, że Emmeline miała dużo szczęścia, gdyż jej mąż popierał jej działania i sam jako prawnik popierała dążenia kobiet do uzyskania praw wyborczych.
Sufrażystki były wielokrotnie w parlamencie, ale nie przyniosło to oczekiwanych rezultatów. Kiedy manifestowały na ulicach były bite i wtrącane do więzienia. W więzieniach organizowały strajki głodowe, więc karmiono je siłą przez gumowe rurki. Jak wyglądało takie karmienie możemy zobaczyć na filmie. Mimo tak złego traktowania, coraz więcej kobiet wstępowało do szeregów sufrażystek.
Sufrażstki: Annie Kenney i Christabel Pankhurst źródło: en.wikipedia.org
W 1914 roku wybuchła wojna, w której udział wzięli mężczyźni. Pod ich nieobecność wszystkie obowiązki przejęły kobiety. Okazało się, że wcale nie są takie bezradne i głupiutkie jak wszyscy sądzili. W wielu sytuacjach umieją sobie świetnie poradzić. W końcu w 1918 roku kobiety w Anglii uzyskały prawa wyborcze, ale w ograniczonym zakresie. Zostało im w pełni przyznane dopiero w roku 1928.
W Polsce
Polskie Sufrażystki w Krakwie w Dzień Kobiet 1911 roku źródło: pl.wikipedia.org
W czasie zaborów Polska utraciła niepodległość, więc głównym celem kobiet było rozpowszechnianie postawy patriotycznej. Uczyły polskiej historii, szerzyły polską kulturę i literaturę. Oprócz tego walczyły też o własne prawa do edukacji oraz pracy zawodowej. Podczas zaborów polskie kobiety robiły to w tajnych organizacjach. Na spotkaniach rozmawiały o tym co dzieje się w kraju oraz o tym jak mogłaby zmienić się ich sytuacja. Ważną postacią dla walczących o swoje prawa polskich kobiet w wieku XIX była Eliza Orzeszkowa, która w 1870 roku opublikowała książkę ,,Kilka słów o kobietach". Oto słowa pisarki: ,,W tym jest klucz otwierający tajemnicę wyrazu: emancypacjakobiet. Nie od urojonej tyranii mężczyzn, nie od świętych i przynoszących szczęście obowiązków rodzinnego życia, nie od przyzwoitości i prostoty — ale od słabości fizycznej bardziej narzuconej niż od natury wziętej, od braku sił moralnych na samoistne i logiczne życie, od klątwy wiecznego niemowlęctwa i anielstwa, od wypatrywania z cudzej ręki kawałka powszedniego chleba, od wiecznego zamykania przed nimi dróg poważnej i użytecznej pracy, mają i winny emancypować się kobiety.'' Pełny tekst książki znajdziecie na Wolnych Lekturach tutaj.
Na początku XX w. na ziemiach polskich działało ok. 20 różnych organizacji kobiecych. W 1917 roku odbył się ogólnopolski Zjazd Kobiet, aby wywalczyć dla nich prawa. W roku 28 listopada 1918 roku, dekretem Józefa Piłsudskiego, kobiety w Polsce otrzymały prawa wyborcze.
*Cytat pochodzi z książki ,,Mała książeczka o feminizmie" autorstwa Sassy Buregren.
