Dolnośląska bazylika niczym florencka katedra

Florencja to niezwykłe miasto, jedno z moich ulubionych. Tam narodził się renesans, działały największe umysły tej epoki, np. Leonardo da Vinci, Michał Anioł. Symbolem Florencji jest Katedra Santa Maria del Fiore (Matki Boskiej Kwietnej). Ta budowla robi niesamowite wrażenie, szczególnie gdy patrzymy na panoramę miasta. Moim zdaniem ten widok najtrafniej określiła Bożena Fabiani w swoich ,,Gawędach o sztucę": ,,Wielki wieloryb wśród setek malutkich rybek".

Panorama Florencji z katedrą.       źródło:ramblingsofaparttimeitalian.files.wordpress.com

Jak wiecie, część tegorocznych wakacji spędziłam na Dolnym Śląsku. Pewnego dnia jadąc samochodem po drodze mijaliśmy miasto Strzegom, którego nie sposób było nie zauważyć, jego panorama wśród pól przyciągała wzrok. Całe to wrażenie było spowodowane przez Bazylikę mniejszą, która właśnie niczym wspomniany wieloryb unosi się nad miastem.

Bazylika mniejsza to tytuł honorowy nadawany kościołom przez papieża za ich szczególną wartość. W tym przypadku to rzeczywiści tylko tytuł, bo naprawdę budowla jest ogromna. Tak ogromna, że bardzo wyróżnia się na tle niedużych domów Strzegomia. Dla mnie ten widok od pierwszego spojrzenia przywodził skojarzenie z  Florencją i czasami gotyckich katedr.

Bazylika mniejsza w Strzegomiu, źródło: archiwum własne

Bazylika mniejsza w Strzegomiu, źródło: archiwum własne

Kościół pod wezwaniem św. Apostołów Piotra i Pawła - Bazylika mniejsza to pełna nazwa tej gotyckiej budowli. Jej budowa rozpoczęła się w 1253 roku, dzięki rycerskiemu zakonowi joannitów, z funduszy książąt świdnickich oraz mieszczaństwa. Została wzniesiona w całości z kamienia. Ukończono ją na przełomie XIV i XV wieku.
Ok. 1540 roku kościół przeszedł w ręce ewangelików, choć już wcześniej odbywały się w nim kazania luterańskie. Katolicy chcieli odzyskać kościół, co udało im się na krótko, ale w 1637 roku budowla ponownie należała do protestantów. Ludność katolicka była mniejszością, więc mogła odprawiać nabożeństwa tylko w zakrystii. W tych warunkach o prawo patronatu nad kościołem upomnieli się joannici. Powołali się na średniowieczne akty nadania i wygrali proces sądowy. W 1658 roku joannici przekazali duszpasterstwo w kościele karmelitom. Jak bogate i zamożne musiały to być tereny, skoro wystawiły tak okazałą budowlę.

Jedno z wejść do kościoła, źródło: archiwum własne

Jak już wspomniałam kościół jest naprawdę ogromny, nawa główna ma wysokość 26,2 metrów, długości 76 metrów, a szerokości 26,6 metrów. Nad jednym z wejść wita nas piękny średniowieczny tympanon przedstawiający sceny z życia św. Pawła. Jak w komiksie możemy prześledzić sceny z życia świętego. Mnie podoba się upadek z konia w scenie nawrócenia.

Tympanon ze scenami z życia św. Pawła, źródło fotografii: wikipedia.org

Zdobienia i wyposażenie kościoła są najwyższej próby artystycznej w skali regionu. Gdy tam przyjechałam i weszłam do środka, zobaczyłam wspaniałe gotyckie wnętrze. Jest to piękny przykład architektury. Szkoda, że wiele z wspaniałości tej budowli nie przetrwało do dziś Zachowały się do dziś resztki średniowiecznych polichromii.

Wnętrze bazyliki, źródło fotografii: skyscrapercity.com

Wnętrze kościoła*

Herby fundatorów na sklepieniu. źródło: archiwum własne

W wolnej chwili warto wybrać się na Dolny Śląsk, zobaczyć Strzegom i Bazylikę. Żadne zdjęcie nie odda wrażeń jakie następują po wejściu do środka, trzeba to przeżyć samemu.
Mijając Strzegom zatrzymajcie się na poboczu i popatrzcie na tak niezwykły widok, który od setek lat przyciąga wzrok podróżnych

Bazylika, źródło: archiwum własne

* Zdjęcie pochodzi z książki ,,Gotyckie zabytki Strzegomia" pod redakcją księdza Marka Babuśki, kustosza bazyliki w Strzegomiu.

Okładka książki

Prawdziwa metamorfoza

Dzisiaj coś o metamorfozach. Małe, duże oraz bardzo popularne. Co chwila na jakiejś stronie internetowej widzę zdjęcia-reklamy z cyklu: przed i po, czasem nie wiadomo, które gorsze. Telewizja również obrodziła w tego typu programy. Inny makijaż, fryzura lub ubranie i stoi przed nami inna osoba. Takie zmiany nie dotyczą tylko ludzi. Budynki też mogą przejść ogromne metamorfozy.

Bardzo dobrym przykładem zabytkowej metamorfozy jest zespół pałacowo-parkowy w Podzamczu Chęcińskim. Z Kielc samochodem dojedziemy tam w kilkanaście minut. 

Dworek zbudował Jan Branicki, starosta chęciński w latach 1630-1657. Miała to być rezydencja, która pełniłaby także funkcje obronne. Otaczała go fosa (jej fragmenty zachowały się do dziś), która miała utrudnić ewentualnym napastnikom przedostanie się do budynku. Po potopie szwedzkim przeniesiono tam siedzibę Starostwa Chęcińskiego, ponieważ poprzednia została zniszczona.

Przed dworkiem znajduje się zabytkowy park. Prowadzi do niego barokowa brama w formie łuku triumfalnego wybudowana przez starostę Stefana Bidzińskiego. W ten sposób uczcił zwycięstwo króla Jana III Sobieskiego pod Wiedniem.

W XVIII wieku dworek nie pełnił już funkcji reprezentacyjnych, a wiek XIX został przerobiony na folwark. Ta kariera nie trwała zbyt długo, bo szybko przemienił się w magazyn na zboże. Niestety nie było to dobre dla zabytkowego budynku. Wiele elementów dekoracyjnych uległo zniszczeniu. Dopiero w latach 20. XX wieku Ministerstwo Rolnictwa oddało go szkole rolniczej powstałej w okolicy. Dzięki temu budynek odremontowano na początku lat 40.

Ale historia zatoczyła koło. Znowu stał się opuszczony i niepotrzebny. Powoli zaczął go toczyć trąd rozkładu.

Zdjęcia przed renowacją:*

Barokowa brama zbudowana z okazji zwycięstwa pod Wiedniem

Dworek

Dworek

Park

Choć upiorna rezydencja straszyła swym wyglądem, nie została spisana na straty. W ostatnich latach powstało tu Regionalne Centrum Naukowo-Technologiczne. Odrestaurowano dworek i park. Teraz znajdują się tu: Centrum Nauki Leonardo da Vinci i Biobank, czyli Publiczny Bank Komórek Macierzystych.

Zdjęcia z Regionalnego Centrum Naukowo-Technologicznego:

Widok z lotu ptaka    źródło:http://rcnt.pl/

Biobank

Park

Park

Brama Jana III Sobieskiego

Dworek

Dworek

Centrum Nauki Leonardo da Vinci

Centrum Nauki Leonardo da Vinci     źródło:http://cndavinci.pl/

W  ostatnie wakacje odwiedziłam Podzamcze Chęcińskie. Odnowiony park i dworek prezentują się świetnie. Aż miło pomyśleć, że nie straciły na zawsze swej szansy i nie rozpadły się powoli jak inne zabytki. Dobrze, że ktoś uratował fragment naszej historii i dał mu nową oprawę. Może dla innych zabytków też jest nadzieja i ratunek?

Moim zdaniem to udana rewitalizacja terenu, ciekawe połączenie kilkusetletniej zabudowy z budynkiem Biobanku wyglądającym jak scenografia z filmu science-fiction (a jestem fanką tego gatunku ;P). Centrum Nauki Leonarda da Vinci koniecznie trzeba odwiedzić. Wystawy interesujące, a budynek niezwykle pomysłowy. Spacer po parku również nie będzie stratą czasu.

Do dziś zachowane fragmenty fosy

*Zdjęcia zabytku  z przed renowacji pochodzą z książki ,, Milczące kamienie, szlakiem zamków i warowni Kielecczyzny", wydanej przez Muzeum Wsi Kieleckiej